Powrót

Skuteczne sposoby na katar

sposoby na katar

Leczony trwa tydzień, a nieleczony 7 dni – tak brzmi popularne powiedzenie o katarze. Tymczasem nie jest to prawda, bo katar może występować z różnych przyczyn i trwać więcej lub mniej niż 7 dni (1). Jak rozpoznać typ kataru i skutecznie go zwalczać?

 

Czym jest katar?

Nieżyt nosa (rhinitis), nazywany potocznie katarem, jest zapaleniem błony śluzowej nosa. Na skutek zapalenia występują charakterystyczne objawy: wydzielina nosowa, niedrożność, świąd, kichanie. Nieżyty nosa mogą mieć podłoże alergiczne lub niealergiczne (1). Nieżyt nosa zwykle towarzyszy przeziębieniu lub grypie i jest spowodowany przez wirusy (denowirusy, rynowirusy, wirusy grypy, paragrypy i inne). Katar pojawia się również przy infekcji bakteryjnej (wywołanej najczęściej przez bakterie Streptococcus pneumoniae, Moraxella catarrhalis i Haemophilus influenzae), choć zazwyczaj infekcja wirusowa ulega bakteryjnemu nadkażeniu (2).

 

Nieżyty nosa dzieli się na:

  • alergiczne (sezonowe, całoroczne),
  • infekcyjne (ostre, przewlekłe, swoiste, nieswoiste),
  • inne (idiopatyczne, NARES, zawodowe, hormonalne, polekowe, po działaniu środków drażniących, po działaniu żywności, emocjonalne, zanikowe) (1).

 

Zmiany zapalne w błonie śluzowej nosa są przyczyną nieżytu alergicznego i niealergicznego. Nadreaktywność błony śluzowej nosa na bodźce (alergeny, wirusy lub bakterie) sprawia, że pojawiają się objawy nieżytu. Pogłębienie objawów następuje również na skutek uszkodzenia nabłonka, zwiększoną pobudliwość receptorów błony śluzowej nosa, zmiany przewodnictwa nerwowego w obwodowym i ośrodkowym układzie nerwowym, uwalnianie mediatorów oraz nacieki komórek zapalnych (1).

 

Jak leczyć katar?

Leczenie nieżytu nosa jest uzależnione od jego przyczyny. W przypadku kataru alergicznego w pierwszej kolejności należy unikać alergenu, który katar wywołuje. To nie jest często możliwe, więc lekarze stosują leki antyalergiczne. Podaje się je w większości przypadków w formie donosowej, choć zdarzają się również takie, które pacjent przyjmuje doustnie. Najpopularniejsze na rynku są preparaty o działaniu antyhistaminowym: cetyryzyna, loratadyna, feksofenadyna, rupatadyna oraz steroidy donosowe. Leczenie alergicznego nieżytu nosa jest długotrwałe, a w przypadku alergii sezonowych (np. katar sienny) stosowane jest okresowo (2).Zanim jednak zostanie wybrany sposób leczenia kataru alergicznego, niezbędne jest wykonanie wywiadu (szczególnie dotyczącego środowiska pracy oraz warunków mieszkalnych, a także okoliczności wystąpienia objawów) i testów skórnych lub badania krwi, które stwierdzą, co dokładnie jest przyczyną nieżytu (2). Nieżyty nosa stanowią od 28% do 60% wszystkich nieżytów nosa (1). Katar występujący przy przeziębieniu lub grypie powinien być leczony łącznie z infekcją. Chory musi dużo odpoczywać, a najlepiej leżeć w łóżku. Pić dużo płynów (niegazowanej wody mineralnej, herbaty), ale unikać napojów gazowanych (3).

Na niedrożność nosa wywołaną infekcją dostępnych jest kilka grup leków:

  • miejscowo obkurczające naczynia błony śluzowej (ksylometazolina, oksymetazolina) – udrażniają nos bardzo szybko, ale nie można ich stosować dłużej niż kilka dni, bo mogą wtedy jeszcze bardziej podrażniać błonę śluzową nosa i nasilać nieżyt;
  • doustne obkurczające naczynia błony śluzowej (pseudoefedryna) – udrażniają nos, ale działają też stymulująco na mózg; nie wolno ich stosować u chorych na nadciśnienie tętnicze i chorobę niedokrwienną serca;
  • przeciwhistaminowe (deksbromfenyramina, cetyryzyna) – wchodzą zwykle w skład preparatów wielolekowych, bo mają słabsze działanie udrażniające; mogą powodować senność (3).

 

Leczenie alergicznych nieżytów nosa powinno być poprzedzone wywiadem wykonanym przez lekarza i wykonaniem diagnostyki (testy skórne, badanie krwi). Leczenie kataru infekcyjnego powinno również być skonsultowane z lekarzem i być połączone z leczeniem infekcji, na którą cierpi chory. W obu przypadkach chorzy mogą skorzystać z wielu dostępnych na rynku leków i preparatów wspierających leczenie, np. sprayów łagodzących objawy kataru.

 

  1. Jurkiewicz D, Zielnik-Jurkiewicz B. Niealergiczne nieżyty nosa. http://esculap.com/publication/126345/Niealergiczne_nie%C5%BCyty_nosa Data dostępu: 15.03.2017
  2. Zagor M. Nieżyt nosa. https://otolaryngologia.mp.pl/choroby/choroby-nosa-i-zatok/105992,niezyt-nosa Data dostępu: 15.03.2017
  3. Mejza F. Grypa i przeziębienie. http://grypa.mp.pl/grypasezonowa/61825,grypa-i-przeziebienie Data dostępu: 15.03.2017