Przeciwutleniacze mają za zadanie chronić komórki organizmu przed uszkodzeniami przez wolne rodniki tlenowe. Jednym z najbardziej znanych przeciwutleniaczy jest witamina E, pomocna w leczeniu zranień, podrażnień oraz nawilżaniu skóry. Jej dodatkowym atutem jest możliwość wzmacniania odporności, ochrona układu krążenia i nerwowego przed chorobami.
 

Dlaczego należy się bać wolnych rodników tlenowych?

Tlen jest substancją niezbędną do życia człowieka. Jednocześnie jednak uszkadza żywe komórki, ponieważ produkuje reaktywne formy tlenu, czyli wolne rodniki. Stres oksydacyjny w organizmie wynika z zakłócenia równowagi pomiędzy ilością wytwarzanych wolnych rodników tlenowych a jego mechanizmami obronnymi. Proces ten uszkadza struktury komórki, co prowadzi do powstawania nowotworów, niedoborów odporności, cukrzycy, chorób autoimmunologicznych, zaćmy czy chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera. Wolne rodniki tlenowe powodują nieodwracalne zmiany w komórkach. Mechanizmami obronnymi przed reaktywnymi formami tlenu są antyoksydanty, czyli przeciwutleniacze. Wśród nich wymienić można glutation, witaminę C, witaminę E i niektóre enzymy. Zapobiegają one utlenianiu poszczególnych części komórek. [1]

 

Obrona przed reaktywnymi formami tlenu

Antyoksydacja polega na hamowaniu powstawania reaktywnych form tlenu i azotu. Różne rodzaje antyoksydantów zmiatają wolne rodniki lub naprawiają zniszczenia – oczyszczają komórki, odnawiają ich funkcje życiowe. [1]

 

Łagodzenie podrażnień i gojenie zranień

Witamina E zastosowana miejscowo wykazuje swoje działanie przeciwobrzękowe i przeciwzapalne oraz przyspiesza gojenie ran, nawilża i wygładza skórę. Pozytywne właściwości witaminy E, wpływające na funkcjonowanie skóry, są powodem częstego stosowania jej w kosmetykach.[2]

 

Witamina E – witamina młodości

Witamina E, inaczej nazywana tokoferolem, jest jednym z najważniejszych antyoksydantów, które zapobiegają uszkodzeniom struktury komórek przez wolne rodniki. Tokoferol zapobiega uszkodzeniu lipidów, co ma istotne znaczenie dla odpowiedniego funkcjonowania błon komórkowych. Chroni przed utlenieniem i zniszczeniem lipidów nabłonka, włókien kolagenu i elastyny, ochrania przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. Zdolność neutralizowania wolnych rodników pozwala na spowolnienie procesów starzenia się organizmu. [2]

 

Ochrona układu nerwowego

Utlenienie błon komórkowych komórek nerwowych doprowadza do zmian degeneracyjnych w mózgu, które nasilają procesy starzenia. Chorobą związaną z tym zjawiskiem jest Alzheimer. Witamina E posiada właściwość ochrony komórek nerwowych przed uszkodzeniami i procesami starzenia się mózgu. [3]

 

Witamina E dla ochrony serca

Witamina E zmniejsza ryzyko wystąpienia dusznicy bolesnej, zawału serca oraz hamuje powstawanie miażdżycy. Dodatkowym atutem jest uleastycznienie i wzmocnienie naczyń krwionośnych oraz obniżenie krzepliwości krwi. [3]

 

Wzmocnienie odporności

Mechanizm obronny witamy E nie jest do końca poznany, ale jej stężenie w białych krwinkach jest znacznie wyższe niż w czerwonych. Witamina E może obniżać powstawanie substancji o działaniu immunosupresyjnym, czyli obniżającym odporność organizmu. Niedobór tej witaminy zwiększa ryzyko wystąpienia infekcji. [5]

 

Tokoferol a dieta

Najlepszym źródłem witaminy E są oleje roślinne, orzechy oraz zielone warzywa liściaste, takie jak natka pietruszki czy szpinak. Jest ona odporna na gotowanie, ale łatwo ulega zniszczeniu pod wpływem promieni UV lub tlenu. Aby witamina odpowiednio wchłonęła się w jelicie, ważne jest spożycie tłuszczu, ponieważ jest ona rozpuszczalna w tłuszczach. [4]

Dieta, która obfituje w błonnik pokarmowy (otręby, pektyny z warzyw i owoców) oraz alkohol doprowadza do obniżonego wchłaniana tokoferolu w jelicie. [4] Witamina E spożywana z żywnością wymaga odpowiedniej podaży witaminy C. Połączenie obu tych witamin skutkuje wzajemnym współdziałaniem, co daje lepsze efekty antyoksydacyjne. [1]

 

Niedobór witaminy E

Niedobór witaminy E może powodować wzrost stężenia cholesterolu we krwi i sprzyja powstawaniu miażdżycy. Dochodzi wtedy do przyspieszonego rozpadu czerwonych krwinek, zwiększenia drażliwości, zaburzeń oddychania i snu, uszkodzeń układu nerwowego, retinopatii, zaników mięśniowych. [4]

 

1. Sieniawska E. Losy roślinnych antyoksydantów w organizmie ludzkim. Post Fitoter 2012; 1 s: 55-58

2. Komaszewska E. Witaminy w kosmetykach. Dostęp online: http://www.aptekarzpolski.pl/2010/01/01-2010-witaminy-w-kosmetykach/ Data dostępu: 10.05.17r.

3. Zielińska A., Nowak I. Tokoferole i tokotrienole jako witamina E. Chemik 2014; 68 (7), s:585-591

4. Hozyasz K. Nowe wskazania do profilaktycznej podaży witaminy E. Med Rodz 2000; 3-4, s: 57-59

5. Krzysik M., Biernat J., Grajeta H. Wpływ wybranych składników pożywienia na funkcjonowanie układu odpornościowego. Cz.II. Immunomodulacyjne działanie witamin i pierwiastków śladowych na organizm człowieka. Adv Clin Exp Med 2007; 16 (1), s: 123–133