Olejki eteryczne to mieszanina substancji lotnych, które zazwyczaj odznaczają się przyjemnym zapachem. Od dawna znane są jako substancje zapachowe wykorzystywane w kosmetyce, dezynfekcjach i w celach leczniczych. [1] Najdogodniejszą drogą podania preparatów stosowanych w chorobach układu oddechowego jest aerozoloterapia, czyli forma aerozoli, inhalacji, kąpieli. Szczególnie przydatne w łagodzeniu dolegliwości ze strony układu oddechowego są olejki eteryczne. [2]

Olejek eukaliptusowy

Liście eukaliptusa zawierają olejek nazywany eukaliptolem. Jest bezbarwny, ale odznacza się charakterystycznym zapachem. Wykazuje właściwości bakteriostatyczne, szczególnie wobec bakterii w drogach oddechowych, ale też grzybobójcze i przeciwwirusowe. Dodatkowym atutem jest jego własność antyoksydacyjna oraz przeciwzapalna. Ułatwia oddychanie i wzmaga czynność wydzielniczą dróg oddechowych, co ułatwia ich nawilżenie. [3, 4]

Najczęściej olejek stosowany jest do inhalacji (dodaje się go do gorącej wody) lub w postaci pastylek do ssania. W nowoczesnej formie można go użyć także w postaci kapsułek dojelitowych. Działają one poprzez zwiększenie czynności wydzielniczej w drogach oddechowych, poprawienie ich oczyszczania i łagodzenie suchości w nosie. Czasem olejek stosowany jest doodbytniczo. Nie jest wskazany dla kobiet w ciąży, karmiących oraz dzieci do 12. roku życia. Nie zaleca się go osobom ze stanami zapalnymi przewodu pokarmowego, kamicą przewodów żółciowych, z ciężkimi chorobami wątroby. [3]

 

Olejek miętowy

Z mięty pieprzowej uzyskuje się olejek miętowy. O jego charakterystycznym zapachu i aromacie decyduje mentol. Dzięki możliwości pobudzania receptorów termicznych w skórze i błonach śluzowych działa chłodząco oraz przeciwbólowo. W chorobach dróg oddechowych, szczególnie w stanach zapalnych nosa i zatok, olejek ułatwia oddychanie, znieczula i nawilża podrażnione błony śluzowe. Można go wykorzystać do inhalacji lub zastosować środki przeznaczone do nosa, które zawierają ten składnik. [5]

Olejek cynamonowy

Olejek cynamonowy uzyskuje się z kory i liści cynamonowca, najczęściej cejlońskiego. Ma żółte zabarwienie, a po kontakcie z powietrzem zmienia kolor na ciemniejszy, niemal brązowy. Odznacza się charakterystycznym korzennym zapachem.

Wykazuje działanie przeciwgorączkowe, przeciwzapalne, przeciwbólowe. Olejek z kory cynamonowca stosowany jest w leczeniu przeziębienia, grypy, nieżytów nosa, zapaleń górnych i dolnych dróg oddechowych. Można go wykorzystać w formie inhalacji, dodać do kąpieli, masażu, kompresów. Poza dolegliwościami ze strony układu oddechowego, może być wykorzystany w niestrawności, stanach zapalnych przewodu pokarmowego oraz pomocniczo w cukrzycy i podwyższonym poziomie cholesterolu. [6]

 

Olejek z drzewa herbacianego

Z liści drzewa herbacianego uzyskuje się olejek eteryczny, który można zastosować w chorobach układu oddechowego. Działa on bowiem silnie bakteriobójczo wobec drobnoustrojów mogących przyczyniać się do powstawania stanów zapalnych dróg oddechowych. W połączeniu z antybiotykami jest w stanie potęgować ich działanie. [3] Jednym z jego pierwszych zastosowań w medycynie było odkażanie ran, powszechnie wykorzystywany jest w chorobach skóry i ginekologii. [7]

W formie naturalnej stosuje się go do pędzlowania chorych miejsc lub w postaci płynów, maści, kremów, żeli oraz rzadziej w formie dopochwowej. Można go wykorzystywać do kąpieli. Inhalacje z użyciem oleju z drzewa herbacianego w chorobach dróg oddechowych zalecano już w latach 30. ubiegłego stulecia. Używany jest także do masażu lub płukanek jamy ustnej. Zaleca się go w przypadku stanów zapalnych jamy ustnej i dziąseł, przy nieżytach nosa i gardła, zapaleniu zatok, męczącym kaszlu, zapaleniu oskrzeli, przeziębieniach i grypie. [7] Stosuje się go w formie inhalacji, dodając do letniej wody. Nie jest wskazany dla kobiet w ciąży, karmiących oraz dzieci do 12. roku życia. [3]

 

1. Kohlmünzer S. Farmakognozja. Podręcznik dla studentów farmacji. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 1998, wyd. V unowocześnione; s. 538

2. Makowska M., Alkiewicz J. Leki roślinne w leczeniu wybranych schorzeń dróg oddechowych. Nowa Pediatr 2000; 5, s:11-13

3. Nowak G., Nawrot J. Surowce roślinne i związki naturalne stosowane w chorobach układu oddechowego. Herba Pol 2009; 55 (4), s:178-213

4. Kędzia A. et.al Ocena działania olejku eukaliptusowego na bakterie tlenowe. Post Fitoter 2010; 4, s: 187-191

5.Kędzia A. Działanie olejku z mięty pieprzowej ( Oleum menthae piperitae) na bakterie beztlenowe. Post Fitoter 2007; 4, s:182-186

6. Kędzia A. Aktywność olejku cynamonowego (Oleum Cinnamomi) wobec bakterii beztlenowych. Post Fitoter 2011; 1, s:3-8

7. Kędzia B., Alkiewicz J., Han S. Znaczenie olejku z drzewa herbacianego w fitoterapii. Cz. II. Zastosowanie lecznicze. Post Fitoter 2000; 3, s:33-37