Powrót

Kwas glicyryzynowy – poznaj jego niezwykłe właściwości

Kwas glicyryzynowy

Uzyskiwany z lukrecji kwas glicyryzynowy odznacza się szerokim spektrum działania leczniczego. Cenne są jego właściwości nawilżające, rozkurczowe, przeciwdrobnoustrojowe, antyoksydacyjne. Wykorzystywany jest w leczeniu m.in. chorób układu oddechowego, pokarmowego, moczowego, a nawet w problemach skórnych.
 

Lukrecja gładka jest rośliną należącą do rodziny motylkowatych. W stanie dzikim można ją spotkać na terenie południowej Europy oraz w Azji. Tworzy silne, zwarte zarośla, co powoduje, że bardzo trudno ją wyplenić z terenu, który porasta. Jest jednym z najstarszych surowców wykorzystywanych do celów medycznych – znana była już w starożytności. Początkowo stosowano ją w chorobach układu oddechowego, infekcjach, chorobach przewodu pokarmowego i dróg moczowych. [1]

 

Z korzenia lukrecji uzyskuje się kwas glicyryzynowy, który odpowiada za słodki smak tej rośliny. Występuje on zwykle w połączeniach, tworząc sole – glicyryzyny. Kwas glicyryzynowy jest 50 razy słodszy od cukru. Surowiec zbierany jest wczesną wiosną lub jesienią, suszony, proszkowany i poddawany ekstrakcji. [2]

 

Choroby dróg oddechowych

Udowodniono, że lukrecja działa wykrztuśnie, pobudza czynność wydzielniczą błony śluzowej dróg oddechowych i wzmaga ruchy rzęsek. Działa również rozkurczowo na mięśnie gładkie oskrzeli oraz przeciwbakteryjnie. Dzięki takim właściwościom jest wykorzystywana jako składnik leków wykrztuśnych i przeciwkaszlowych. Zastosowanie znajduje w nieżytach gardła i oskrzeli, uporczywym kaszlu, zapaleniu dziąseł i migdałków. [3]

 

Działanie glicyryzyny na skórę i błony śluzowe

Glicyryzyna zawiera w swojej budowie element, który silnie wiąże wodę. Własność ta jest wykorzystywana w farmacji i kosmetologii w celu uzyskania preparatów o działaniu nawilżającym skórę oraz błony śluzowe. [2]

Wykazano także działanie ograniczające wydzielanie łoju oraz właściwości ściągające, co jest korzystne dla skóry łojotokowej. Glicyryzyna pobudza mikrokrążenie i przepływ limfy, dlatego znajduje zastosowanie również w walce z cellulitem. [2]

Działanie przeciwzapalne glicyryzyny wiąże się ze zdolnością hamowania powstawania wolnych rodników – anionorodników ponadtlenowych oraz hamowaniem działania enzymów odpowiedzialnych za powstawanie stanów zapalnych, które prowadzą do podrażnień skóry i śluzówki. Kwas glicyryzynowy wykazuje więc działanie przeciwzapalne oraz łagodzące. [2] Dodatkowo przyspiesza proces gojenia ran i hamuje wydzielanie histaminy z uszkodzonych tkanek. [3]

 

Schorzenia przewodu pokarmowego

Właściwości spazmolityczne umożliwiają zastosowanie kwasu gliceryzynowego w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Dodatkowo działa przeciwzapalnie na błony śluzowe żołądka i jelit oraz zwiększa skuteczność salicylanów. [3]

W leczeniu przewlekłych chorób wątroby wykorzystuje się zdolność kwasu glicyryzynowego do hamowania utleniania tłuszczów, obniżania poziomu enzymów wątrobowych i właściwości antyoksydacyjne. Uniemożliwia on również przenikanie przez błony komórkowe wirusów zapalenia wątroby typu A oraz nasila aktywację układu odpornościowego przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu B. Kwas glicyryzynowy może występować jako substancja lecznicza, ale również pomocnicza. [4]

 

Działanie przeciwdrobnoustrojowe

Działanie bakterio- i fungistatyczne glicyryzyny polega na hamowaniu rozwoju bakterii z gatunków Streprococcus mutans, które odpowiadają za występowanie próchnicy, Mycobacterium tuberculosis, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis oraz drożdży z gatunku Candida albicans, odpowiedzialnych za grzybice. Działanie przeciwwirusowe jest szczególnie istotne w walce z wirusami zapalenia wątroby, wirusem opryszczki pospolitej oraz półpaśca. [2]

 

Glicyryzyna a kortyzol

Kwas glicyryzynowy wykazuje się budową zbliżoną do kortykoidów – kortyzolu. Dzięki takiej budowie może on zwiększać odporność na stres, dodawać energii, ale również działa hepatoprotekcyjnie i estrogenowo. [5]

 

Czy można przedawkować glicyryzynę?

Stosowanie większych dawek przez długi czas powoduje hamowanie wydalania wody z organizmu, jonów sodu i chloru oraz utratę potasu. W wyniku zmniejszonego wydalania moczu mogą pojawić się obrzęki. [3]

 

1. Langer D. et.al. Nadciśnienie tętnicze indukowane przez lukrecję. Nadciśn Tętn 2014; 18 (3), s: 121-126

2. Ratz-Łyko A., Arct J., Pytkowska K. Kosmetyczne właściwości lukrecji gładkiej. Świat Przem Kosmet 2012; 3, s:58-61

3. Ożarowski A., Jaroniewski W. Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1987; s: 234-237

4. Tykarska E., Czarczyńska-Goślińska B., Lulek J. Kwas glicyryzynowy i glicyretynowy w nowoczesnej technologii farmaceutycznej. Czas Aptek 2012; 226 (10), s:43-49

5. Wolski T. et.al. Surowce roślinne o działaniu adaptogennym oraz ocena zawartości adaptogenów w ekstraktach i preparatach otrzymanych z rodzaju Panax. Post Fitoter 2009; 2, s: 77-97