Powrót

Katar wirusowy czy bakteryjny – jak rozpoznać?

katar wirusowy

Katar, czyli nieżyt nosa, to jedna z najczęstszych dolegliwości, z którymi przychodzimy do lekarza (1). Może się wydawać, że każdy katar jest taki sam, ale to mylna teoria. Jak rozpoznać jaki mamy katar?

Katar, czyli co?

Katar, czyli nieżyt nosa (rhinitis), jest zapaleniem błony śluzowej nosa, z którym występuje co najmniej jeden z wymienionych objawów: niedrożność, wydzielina nosowa, świąd, kichanie. Występują alergiczne i niealergiczne nieżyty nosa – rozpoznanie następuje w wyniku obserwacji objawów. Przy katarze niealergicznym występuje zwykle wodnista wydzielina i brak objawów infekcji. Nieżyty nosa można podzielić na trzy grupy: infekcyjne, alergiczne i inne (2).

Podział nieżytów nosa:

  • infekcyjny (ostry, przewlekły, swoisty, nieswoisty),
  • alergiczny (sezonowy, całoroczny),
  • inne (idiopatyczny, NARES, zawodowy, hormonalny, polekowy, działanie środków drażniących, działanie żywności, emocjonalny, zanikowy) (2).

 

Jak rozpoznać niealergiczny nieżyt nosa?

Alergiczne nieżyty nosa mają dość jasno sprecyzowane objawy. W przypadku kataru niealergicznego rozpoznanie jego nie jest już takie proste, bo klasyfikacja tego typu dolegliwości nie jest konkretnie określona (1). W niealergicznych nieżytach nosa występują objawy charakterystyczne dla każdego nieżytu nosa, więc przyczyny szuka się zwykle w dodatkowych objawach, które mogą towarzyszyć np. rozwijającemu się przeziębieniu (2).

Katar niealergiczny można rozpoznać również po przebiegu. Wyróżnia się trzy stopnie niealergicznych nieżytów nosa:

  • stopień I – pojawiają się pierwsze kichnięcia i wodnista wydzielina z nosa oraz czasowa niedrożność nosa; poprawa stanu chorego może nastąpić po lekach obkurczających;
  • stopień II – pogłębia się niedrożność nosa, a maleje ilość wodnistej wydzieliny; stosowanie leków obkurczających przynosi tylko częściową poprawę;
  • stopień III – następuje całkowita blokada nosa (2).

 

Infekcja wirusowa czy bakteryjna?

Ustalenie przyczyn wystąpienia kataru pomoże zidentyfikować czy jest to nieżyt wirusowy czy bakteryjny. Jak rozpoznać przyczynę infekcji? Przeziębienie to występujący jednocześnie zespół objawów zapalenia błony śluzowej nosa, gardła i zatok przynosowych. Następuje wskutek zakażenia wirusowego – najczęściej tzw. rynowirusami. Dzień lub dwa przed wystąpieniem choroby odczuwamy już pierwsze objawy, czyli osłabienie i zmęczenie. Trzeciego dnia pojawia się gorączka do 38°C. Największe nasilenie objawów następuje 4 dnia infekcji. Przy przeziębieniu objawy narastają stopniowo: lekka chrypka przeradza się w ostry ból gardła sprawiający problemy przy przełykaniu; sporadyczne kichnięcia zamieniają się w zatykający nieżyt nosa, a nawet zapalenie w okolicach błon śluzowych. Przyjmuje się, że przeziębienie trwa zwykle 7 dni (3).

Grypa ma o wiele ostrzejszy przebieg niż przeziębienie i jest spowodowana zakażeniem układu oddechowego. U ludzi grypę wywołują wirusy typu A i B. Objawy pojawiają się bardzo szybko i z dużą mocą. Temperatura ciała wzrasta do nawet 40°C, pojawiają się dreszcze i bóle mięśni oraz głowy, zaczyna się kaszel i katar, który na początku ma łagodniejszy przebieg niż w przypadku przeziębienia (3).

Katar wirusowy:

  • jego przyczyną mogą być rinowirusy, adenowirusy czy wirusy paragrypy,
  • rozprzestrzenia się drogą kropelkową,
  • na początku towarzyszy mu wodnista, czasem mętna, wydzielina,
  • powoduje uczucie zatkanego nosa,
  • występuje z gorączką nieprzekraczającą 38°C,
  • utrzymuje się zwykle tak długo, jak infekcja, która go powoduje, czyli od 7 do 14 dni (4).

 

Katar bakteryjny:

  • najczęstszymi przyczynami są bakterie: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenze, Moraxella catarrhalis, Streptococcus pyogenes, Staphylococcus aereus,
  • rozprzestrzenia się drogą kropelkową,
  • towarzyszy mu gęstawa wydzielina w kolorze żółtym, żółtozielonym lub szarawym, która spływa do gardła, więc pojawia się również „mokry” kaszel,
  • występuje z gorączką przekraczającą 38,5°C,
  • utrzymuje się dłużej niż 10 dni wraz z objawami towarzyszącymi zakażeniu bakteryjnemu (4).

Na pierwszy rzut oka nie ma oczywistej różnicy między katarem wirusowym a bakteryjnym. Jednak obserwacja objawów towarzyszących nieżytowi nosa może dać odpowiedź graniczącą z pewnością, czy katar wywołały wirusy czy bakterie.

 

  1. Grzanka A, Jarząb J, Śliwińska-Kowalska M, Mikulewicz W, Misiołek M. Wątpliwości nomenklaturowe i klasyfikacyjne niealergicznych nieżytów nosa. Otorynolaryngologia 2010;9(2):45
  2. Jurkiewicz D, Zielnik-Jurkiewicz B. Niealergiczne nieżyty nosa. http://esculap.com/publication/126345/Niealergiczne_nie%C5%BCyty_nosa Data dostępu: 15.03.2017
  3. http://grypa.mp.pl/grypasezonowa/61825,grypa-i-przeziebienie Data dostępu: 15.03.2017
  4. Stolarczyk M. Co to jest katar? Rodzaje kataru. http://farmaceuta-radzi.pl/co-to-jest-katar-rodzaje-kataru/# Data dostępu: 15.03.2017